vrijdag 9 maart 2018

Kouwe drukte

IJzige kou in Nederland. Zolders worden doorzocht op schaatsen die ergens achter een schot een lustrum aan het vieren zijn. De afgelopen winters kwam er van schaatsen op natuurijs weinig en moesten de echte liefhebbers een ritje naar de kunstijsbaan maken. De laatste keer dat ik mij op glad ijs begaf is zo'n vijf jaar geleden. Een uitmuntende schaatsster ben ik nooit geweest, toch kon ik mij redelijk staande houden en maakte ik talloze rondjes. Totdat ik uitgleed en mijn staartbotje het zo zwaar te verduren kreeg, dat het verstandig was om de handdoek definitief in de ring te gooien. Wel een fijne beslissing omdat ik er nu niet meer over na hoef te denken of ik wel of niet de schaatsen onder moet binden. Eigenlijk hou ik niet van vrieskou, tenzij de zon aan een strakblauwe lucht schijnt en er geen briesje wind staat. Helaas zijn die omstandigheden meer uitzondering dan regel en is het overwegend grijs of waait het te hard. 

Als kind had ik een keer een nare ervaring met de kou. Ik was na schooltijd gaan schaatsen op de brede sloot tegenover de school. Ik had geen handschoenen bij me en voelde na een tijdje de temperatuur in mijn handen tot ver onder nul dalen. Met betraande ogen probeerde ik de stugge veters van de Friese doorlopers met stijf bevroren vingers los te peuteren. Jankend van de pijn en compleet overstuur strompelde ik op mijn rubberlaarzen naar huis. De lauwe kraan op mijn vingers bracht mij weer bij zinnen. Daarna kreeg ik een kop hete thee en warmden mijn handen verder onder de oksels van mijn moeder.

Gelukkig liep ik geen trauma op van deze mislukte poging tot ijspret. In mijn tienerjaren werd het ijs volop gebroken tussen de jongens en meiden onder de sfeerlichtjes boven het Damsterdiep of een ondergelopen veldje in het dorp en wisten we van wanten, die ik uiteraard nooit weer vergat. Want hoe fijn de okselervaring ook was, voorkomen is nog altijd beter dan genezen.



Kwijt

Ik loop op de Nieuwe weg in Groningen. Mijn oog valt op twee sportschoenen die aan een koord tussen de gebouwen hangen. Research leert dat de bungelende schoenen symbool kunnen staan voor meerdere dingen. Zo zou op de plek waar ze hangen kort geleden een jongen zijn maagdelijkheid verloren hebben, er zouden drugs te verhandelen zijn of ze zouden er hangen uit pesterij om iemand zonder schoenen naar huis te laten lopen. Hoe het ook zij, het is in ieder geval niet een plek waar je schoenen zou verwachten maar het tweetal is in ieder geval nog bij elkaar. Hoe vaak zie je als je onderweg bent niet een enkel exemplaar dat ooit onderdeel uitmaakte van een setje? Eén sok, één gymschoen, één handschoen?  Ze zijn kwijtgeraakt en de eigenaar zal er niet naar zoeken, wellicht niet eens missen.

Als kind kreeg ik van mijn opa en oma een zilveren armbandje met mijn naam erop. Ik had het altijd om, ook als ik in bomen klom of hutten bouwde. Niet zo slim want er kwam een dag dat ik het kwijtraakte. Ondanks meerdere zoekpogingen vond ik het nooit weer terug. Mijn grootouders vonden dat blijkbaar sneu want ik kreeg een nieuwe. Ze moeten bij de aanschaf gedacht hebben dat het niet verstandig was om voor mij opnieuw een zilveren sieraad te kopen want ik kreeg daarvoor een nepzilveren exemplaar in de plaats.

Ik heb blijkbaar iets met kwijtraken. Helaas ontkomt zilver daar ook niet aan. Zo ben ik ook eens een zilveren ring en nog maar recent een zilveren slavenarmband kwijtgeraakt. Elke keer steekt dat want naast de pijn als gevolg van het verlies van iets kostbaars, veroorzaakt mijn al of niet aangeboren klunzigheid een soort altijd aanwezige onrust omdat ik bang ben om iets te verliezen. En dat is nou juist iets wat ik wél eens kwijt zou willen raken.

Vorige week kreeg ik van mijn oudste zoon als verjaardagscadeautje een armbandje van echt zilver. De angst voor verlies van het sieraad werd vooralsnog verdrongen door gevoelens van vertedering die zijn gebaar bij mij aanwakkerden. En dat soort gevoelens hoop ik nou nooit kwijt te raken.





Februari

De heerlijke februarizon die langzaam maar zeker afscheid van de winter neemt. Op het bankje achter mijn huis eet ik mijn lunch, in de vorm van twee crackers met humus en warm ik mij aan de krachtige stralen. De fleece deken die mijn benen bedekt is eigenlijk overbodig. Deze maand staat toch wel ergens op mijn lijstje van favorieten. Niet helemaal bovenaan maar wel goed voor een flinke middenmoter. Sneeuwklokjes die hun best doen om op te komen zijn een voorbode van het lenteseizoen. Het is licht als je ’s ochtends de deur uit stapt en dat is het nog steeds als je ’s avonds na je werkdag weer naar binnen komt.

Ik werd geboren op de 22e van februari op een boerderijtje op het Groningse platteland. Het was een tijdelijk onderkomen voor mijn ouders en hun kroost omdat er gebouwd werd aan een nieuwe woning. Als ik foto’s van die plek zie van mij in de kinderwagen onder de boom en mijn broers en zus, die rondom de boerderij speelden, lijkt het net of ik die tijd bewust heb meegemaakt. Dat komt ook omdat de verhalen over die tijd vroeger bij ons thuis vaak werden verteld, waardoor ik mij een levendige voorstelling maakte van hoe het toen geweest moest zijn. 

In mijn puberteit gaf ik altijd een feestje op mijn verjaardag zelf, omdat die bijna altijd in de voorjaarsvakantie viel. Samen met mijn beste vriendinnetje, die in januari jarig is, organiseerden we ieder jaar de mooiste feestjes. Zo halverwege de zomer begonnen we al te fantaseren over de gastenlijst en de muziek die er gedraaid moest worden. De feestjes, gehouden op een bovenzaaltje in de kerk, waren altijd succesvol. Iedereen die was uitgenodigd kwam en we gingen door tot in de vroege uurtjes. De volgende dag gingen we samen puin ruimen en werd de avond tussen de overgebleven drankjes en chipsresten nog eens geëvalueerd. Een mooie tijd. Februari zal voor mij, mede door deze prachtige herinneringen, altijd bijzonder blijven.  

dinsdag 13 februari 2018

Het gedram van Pia

Als Pia Dijkstra haar zin krijgt beslist de overheid na je dood over je organen. tenzij je op een formulier een nee invult. Nu blijkt in de praktijk dat er toch nog veel onduidelijkheden aan haar wetsvoorstel kleven en willen critici er in verwerkt hebben dat de nabestaanden uiteindelijk het laatste woord hebben om wel of niet tot doneren over te gaan. Een ingewikkeld proces, net als het hele gebeuren rond orgaandonatie zelf. 

Wie is de overheid om te beslissen over de organen van een ander? Dat zou toch vooral een vrije keuze moeten zijn vanuit de mensen zelf. En daar zit 'm nou juist ook het dilemma. Die vrije keuze. Buiten de hele discussie over de eventuele wetswijziging is de vraag of je de keuze, welke die ook is, wel kunt overzien als donor. Zakelijk gezien lijkt het allemaal niet zo spannend en hoor je geluiden als: 'Ik merk er toch niks meer van als ik dood ben' en ' je wilt toch zelf ook een orgaan van een ander als dat je leven redt?' Maar wat in deze discussie niet helemaal uit de verf komt is de impact die het verliezen van een geliefde door de dood, zeker als deze abrupt komt, op de nabestaanden heeft. Toegegeven, het wordt wel aangestipt en er wordt nu over gesproken om de mogelijkheid op te laten nemen dat de nabestaanden uiteindelijk kunnen beslissen, toch mis ik iets van compassie en empathie. Immers, afscheid nemen, vooral in de eerste week na overlijden, is een intens proces, dat gepaard gaat met allerlei emoties. Mensen, die dit mee hebben gemaakt, weten hoe dat is. Zij, die dit nog niet van heel dichtbij hebben meegemaakt, kunnen er alleen maar naar raden. Niet iedereen is er dan toe in staat om zulke immense keuzes te maken, zeker niet voor iemand die dat zelf niet meer kan. En schiet de wet zijn doel niet voorbij om die keuze bij de nabestaanden neer te leggen? Het is toch de 'keuze' van de overledene? En worden de nabestaanden dan niet belast met iets waarover zij mogelijk op dat moment helemaal niet kunnen beslissen? 

De laatste tijd hoor ik ook regelmatig dat je hypocriet zou zijn als je niet wilt doneren, en dat je in dat geval ook geen recht hebt op een orgaan van een ander, mocht dat nodig zijn. Niemand wil als hypocriet te boek staan en onder de morele druk kun je je gedwongen voelen om ook maar te zeggen dat je voor bent, terwijl je misschien nog helemaal niet zo ver bent. Misschien wel nooit zo ver komt om  weloverwogen een besluit te nemen, of dat nou ja of nee is.

Uiteindelijk beslis je zelf wat er met je organen gebeurt, niet de overheid. Een tekort aan donoren mag nooit een reden zijn om dat om te draaien. De nieuwe wet zou om die reden kunnen leiden tot meer 'nee' geregistreerden en dat was nou juist niet wat D66 beoogt met deze wetswijziging. Meer bewustwording kan uiteraard. Maar dan wel zo dat alle facetten belicht worden, op een transparante en zuivere manier, rekening houdend met de gevoelens van een ieder. Van de weigeraars en de twijfelaars maar ook die van de nabestaanden en de donoren.

En ook al leg je alles vast, als je er voor komt te staan kan alles opeens zo anders zijn. 







woensdag 7 februari 2018

Beelden(d)

‘Eerst wou je tegels en nu moet het weer hout zijn?’ ‘Nee-ee, ik bedoel tegels op de muur en hout op de vloer.’ 
Een kleine conversatie in een bouwmarkt waar ik afgelopen weekend rondstruinde. Ik keek het duo na en maakte mij een voorstelling van het toilet waar ze over steggelden. Maar omdat ik me moest focussen op radiator ombouwconstructies was het niet handig om mijn fantasie los te laten op de woninginrichting van het stel, laat staan om de interactie tussen beiden aan een analyse te onderwerpen.

Soms is het lastig om steeds prikkels binnen te krijgen op momenten dat dit niet direct gelegen komt. Gelukkig zijn de beelden die ik ontvang ook vaak wél gewenst en geniet ik van wat ik voorgeschoteld krijg. Van de week stonden er twee dames in het gangpad bij de uitgang van de bus. Ze kenden elkaar niet. De ene zocht naar het stopknopje terwijl de andere zag dat ze dat deed en haar vertelde dat dit zich aan de andere kant van de paal bevond. Er ontstond een gesprekje waarin buservaringen werden gedeeld. Ik observeerde de trekken in de gezichten en de glans in de ogen van de twee. Er was herkenning maar ik signaleerde ook een zekere sympathie over en weer. Ze stapten samen met mij uit. Ik zag dat ze allebei dezelfde richting op liepen en er klonk ‘werkse vandaag!’ Terwijl ik de andere kant op liep keek ik nog eens om. ‘Dit moeten vriendinnen worden’, ging er door me heen en ik moest de neiging onderdrukken om ze met deze boodschap achterna te hollen.

Later op de dag zat er in een volle bus een vrouw tegenover mij die omhoog kwam terwijl het voertuig  nog reed. Ze rolde half over het meisje heen dat naast haar zat. Enigszins verwilderd en gewapend met rolkoffer stuntelde ze naar de uitgang. Mijn opmerking ‘als ze nou even wacht tot de bus gestopt is...’ was overbodig maar kwam overeen met de emotie die ik in de lach van het meisje opving.




dinsdag 6 februari 2018

Te veel eer

Betweterige mannen die hun mening ongenuanceerd ventileren. Dat is het beeld wat ik heb van het programma Voetbal Inside. En helaas moet ik hier in huis met allemaal voetballiefhebbers ook regelmatig aankijken tegen de kerels aan tafel. Gelukkig heb ik een iPad en oortjes zodat ik me af kan sluiten van het voetbalgelul, wat overigens een steeds kleiner onderdeel van het programma is geworden. Immers, de meeste tijd wordt gestoken in het lacherig commentaar geven op zaken uit de media, veelal met een denigrerend ondertoontje. Dat is al tijden het concept van het programma en gezien de kijkcijfers is daar in Nederland een grote markt voor. 

Het kon dan ook niet uitblijven dat er grappen zouden worden gemaakt over transgenders. Het past helemaal in het plaatje dat van der Gijp in vrouwenkleren en pruik in beeld verscheen en lollig poogde te zijn. Een voorspelbare reactie op de coming out van een Belgische journalist.

Dit soort humor heeft het programma gemaakt tot wat het is en een groot gedeelte van de Nederlanders smult er van. Ik val niet onder deze doelgroep en kreeg, zoals wel vaker, een gevoel van plaatsvervangende schaamte bij het zien van een verkleed persoon. Dat heb ik ook met clowns, van der Gijp is daar geen uitzondering op. 

De commotie die nu opnieuw is ontstaan geeft aan dat de mannen en hun grappen, die vaak ten koste van anderen moeten gaan, in mijn ogen veel te serieus genomen worden. En het is hen wederom gelukt om extra publiciteit te krijgen, ook ik draag daar nu aan bij. Gelukkig zijn de heren niet in de positie om beleid te maken op allerlei maatschappelijke ontwikkelingen en kunnen ze mooi bij hun eigen leest blijven. En laat die vooral doordrenkt zijn van voetbal. 



maandag 5 februari 2018

Nou vraag ik je

'Vinden jullie het niet gezellig dames?' Hij ploft naast ons neer en vraagt nog eens of wij het niet gezellig vinden. Mijn vriendin die als een soort van scheidingswand tussen hem en mij in zit nipt van haar rosétje en gaat eens verzitten. Haar rug zo ongeveer tegen zijn neusgaten. 'Het is hartstikke gezellig hier',  antwoord ik hem. 'Nou, omdat jullie hier zo zitten, dacht ik dat jullie het niet gezellig vinden', gaat hij verder. 'Heel gezellig maar we gaan nu weer!' Snel duiken we de 40up zaal van de Oosterpoort weer in om nog meer gezelligheid te proeven.

Hoewel mijn vriendin en ik het op het bankje heel gezellig hadden zag het er blijkbaar voor de meneer in kwestie niet zo uit en vond hij het nodig om daar een opmerking over te maken. Wellicht was hij zelf wel op zoek naar gezelligheid en dacht dit bij ons te kunnen vinden. Dat had misschien nog best gekund mits hij zijn openingszin in een ander sausje had gegoten en zich niet op deze manier had opgedrongen. Zijn vraag had veel weg van een retorische variant, waar het antwoord al in verscholen ligt als in: 'Wie wil dat niet?' 'Denk je dat ik dat geloof?' 'Zou je daar niet eens mee ophouden?' Niet om een antwoord te krijgen maar bedoeld als nadrukkelijke mededeling en gebruikt om een statement te maken. 

Gisteren belandde ik, na een korte wandeling, met een andere vriendin in een restaurant. Wachtend op een cappuccino lagen we bijna op onze rug op een bank met onze benen languit onder de tafel. Als reactie op de vraag  van een langslopende bekende: 'Zo, kan het nog lager?' gleed ik nog eens verder van de bank zodat mijn voeten bijna haar achteruitgeschoven stoel raakten. 

'Was dat nou nodig?'